Vergunningvrij bouwen

Het achtererfgebied: hier mag het meeste

De meeste vergunningvrije mogelijkheden liggen in het achtererfgebied: het gedeelte van het erf achter de woning en op meer dan een meter van de voorkant. Hier mag u onder voorwaarden een uitbouw, een bijgebouw zoals een schuur of tuinkamer, en een overkapping plaatsen. De toegestane oppervlakte hangt af van de grootte van het bebouwingsgebied: er geldt een staffel waarbij u op een groter perceel meer vergunningvrij mag bouwen. Ook gelden er regels voor de hoogte en de afstand tot de erfgrens.

Voor een uitbouw aan de achtergevel geldt een specifieke dieptemaat waarbinnen het vergunningvrij mag; daarboven is een vergunning nodig. Omdat de exacte maten afhangen van uw perceel en de bestaande bebouwing, is een check voor uw specifieke situatie altijd verstandig.

Dakkapellen en interne wijzigingen

Een dakkapel aan het achterdakvlak mag vaak vergunningvrij, op voorwaarde dat hij voldoende terugligt van de dakranden en de nok, een platte afdekking heeft en binnen de hoogtemaat blijft. Aan de voorkant of aan een naar openbaar gebied gekeerd dakvlak is vrijwel altijd een vergunning en een welstandstoets nodig.

Inpandige wijzigingen die de draagconstructie niet aantasten en het aanzicht niet veranderen, zoals een niet-dragende wand verplaatsen, een keuken of badkamer vernieuwen of een zolder afwerken, mogen meestal vergunningvrij. Let op: zodra u een dragende muur doorbreekt, is een constructieberekening nodig, en bij een monument gelden ook binnen strengere regels.

Veelgestelde vragen

Geldt vergunningvrij bouwen ook voor monumenten?

Nee, voor monumenten gelden de vergunningvrije regels grotendeels niet. Bij een rijks- of gemeentelijk monument is vrijwel elke wijziging vergunningplichtig, ook werk dat bij een gewone woning vergunningvrij zou zijn en ook ingrepen aan de binnenkant die de monumentale waarde raken. Dat komt doordat de bescherming juist gericht is op het behoud van de historische waarden, die ook in het interieur en de constructie kunnen zitten. Ook in een beschermd stadsgezicht, waar de panden zelf geen monument hoeven te zijn, gelden extra regels voor het aanzicht. Steden als Den Haag, Delft en Leiden hebben uitgebreide beschermde gebieden. Woont u in zo'n pand of gebied, ga er dan van uit dat u voor de meeste ingrepen een vergunning nodig heeft, en laat dit vooraf toetsen om problemen te voorkomen.

Mag mijn buurman bezwaar maken tegen vergunningvrij werk?

Bij echt vergunningvrij bouwen is er geen vergunningprocedure en dus ook geen formele bezwaarmogelijkheid vooraf; u heeft immers geen toestemming nodig. Dat betekent niet dat de relatie met de buren onbelangrijk is. Een uitbouw of bijgebouw op de erfgrens kan invloed hebben op licht, uitzicht of privacy, en het burenrecht uit het Burgerlijk Wetboek stelt grenzen, bijvoorbeeld aan ramen en balkons dichtbij de erfgrens. Een buur kan zich daarop in het uiterste geval via de civiele rechter beroepen. Daarnaast voorkomt goed overleg vooraf veel ergernis. Is voor uw plan wel een vergunning nodig, dan kunnen belanghebbenden zoals buren wel bezwaar maken tijdens de procedure. Wij adviseren om bij grenswerk altijd vooraf met de buren af te stemmen, ongeacht of een vergunning nodig is.

Hoe weet ik zeker dat mijn plan vergunningvrij is?

De enige betrouwbare manier is een check voor uw specifieke adres en plan, omdat de regels afhangen van de exacte maten, de plek op het perceel en de status van uw woning en gebied. Het landelijke Omgevingsloket biedt een vergunningcheck waarmee u op basis van uw situatie een eerste indicatie krijgt. Bij twijfel of bij een grensgeval geeft de gemeente uitsluitsel via een conceptverzoek of vooroverleg. Wij doen deze toets standaard voordat we beginnen, omdat de gevolgen van een verkeerde inschatting groot zijn: een vergunningplichtige ingreep die zonder vergunning is uitgevoerd, kan tot handhaving leiden. Door vooraf zekerheid te halen, weet u dat u veilig vergunningvrij kunt bouwen of dat we de vergunning aanvragen. Zo bouwt u zonder risico op problemen achteraf.

Bronnen: Omgevingswet, Besluit bouwwerken leefomgeving (vergunningvrije gevallen, achtererfgebied), Burgerlijk Wetboek (burenrecht), landelijk Omgevingsloket.

Zie ook

• Aanbouw & uitbouw
• Dakkapel plaatsen